Prevalentie ouderenmishandeling/huiselijk geweld bij ouderen

Aanvraag voor: Gezondheidsmonitor Volwassenen 2012
Type: Toegang tot databestand
Status: Goedgekeurd
Bestanden:
Gegevens aanvrager
Organisatie: sociaal en cultureel planbureau
Adres organisatie:

Rijnstraat 50

2500 BD Den Haag

Aanvraaggegevens
Titel onderzoek: Prevalentie ouderenmishandeling/huiselijk geweld bij ouderen
Is uw organisatie opdrachtgever voor het onderzoek?
Het ministerie van VWS.
Voert u dit onderzoek uit in samenwerking met andere organisaties, zoals universiteiten en onderzoekinstituten?
Omschrijving van onderzoek:
Achtergrond:
Het meest recente onderzoek naar ouderenmishandeling uit 1996 toonde aan dat 5,6% van de Nederlandse ouderen (65+) slachtoffer was van ouderenmishandeling. Omdat er grote behoefte is aan actualisatie van kennis over het aantal slachtoffers van ouderenmishandeling in Nederland heeft VWS het SCP gevraagd om, in lijn met het advies van het SCP (Plaisier & de Klerk 2014), op basis van bestaande databronnen de huidige omvang en aard van ouderenmishandeling in Nederland in kaart te brengen. Ouderenmishandeling is moeilijk te onderzoeken doordat slachtoffers het niet altijd willen of kunnen bespreken. Alle bronnen die nu beschikbaar zijn hebben beperkingen, maar door cijfers samen te laten spreken, kan toch een voorlopige actualisatie in de kennis over aard en omvang van ouderenmishandeling worden bewerkstelligd. De Gezondheidsmonitor is (ondanks dat er huiselijk geweld in plaats van ouderenmishandeling is gemeten en er geen gegevens zijn over financiële uitbuiting of verwaarlozing) door het grote aantal ouderen, representativiteit en gegevens over huiselijk geweld en uitgebreide informatie over onder andere gezondheid een geschikte data bron.

Doel: Op basis van de Gezondheidsmonitor inzicht krijgen in het aantal zelfstandig wonende ouderen (65 jaar en ouder) dat slachtoffer is van een vorm van huiselijk geweld waarbij sprake is van ouderenmishandeling (waarvoor afhankelijkheid van de pleger voorwaarde is). Gegevens over gezondheid en zorggebruik geven inzicht in hoeverre de slachtoffers afhankelijk zijn van anderen, en maken het mogelijk uitspraken te doen over het aantal ouderen dat vermoedelijk slachtoffer is van ouderenmishandeling.

Vraagstelling:
• Hoeveel ouderen zijn jaarlijks slachtoffer van huiselijk geweld waarbij aannemelijk is dat het ouderenmishandeling betreft?
o Van welke vormen van geweld zijn zij slachtoffer (psychisch, lichamelijk, seksueel)?
o Wie zijn de daders (partner, kind, ander familielid, huisvriend of anders)?
o Wanneer vond het geweld plaats (in afgelopen jaar, of eerder)?
o Verschillen slachtoffers van ouderenmishandeling van niet slachtoffers in sociaal demografische kenmerken (risicofactoren)?

Doelpopulatie: Zelfstandig wonende ouderen vanaf 65 jaar.

Analyseplan: met behulp van kruistabellen wordt het percentage ouderen dat slachtoffer is van huiselijk geweld en in welke vorm berekend. Op grond van gezondheidskenmerken van de ouderen (chronische ziekten en lichamelijke beperkingen), het zorggebruik en het type dader, kan worden bepaald of het geweld (waarschijnlijk) wel of niet in een afhankelijkheidsrelatie plaats vindt. Met behulp van chi-kwadraat toetsen en t-toetsen kunnen verschillen in sociaal demografische kenmerken tussen slachtoffers en de algemene populatie ouderen worden onderzocht.

Resultaten worden gepresenteerd in een hoofdstuk van een bundel over aard oorzaken en omvang van ouderenmishandeling en zullen samen met resultaten op basis van andere bronnen (o.a. registratiecijfers, kwalitatief onderzoek) de kennis schetsen over aard, omvang en oorzaken ouderenmishandeling die op dit moment in Nederland beschikbaar is, en tevens leiden tot een advies over eventueel vervolgonderzoek.

Literatuur:
Plaisier, I. en M.I. de Klerk (2014) Ouderenmishandeling. Een advies over onderzoek naar aard en misbruik van en geweld tegen ouderen in afhankelijkheidsrelaties. Den Haag: SCP.
Welke onderwerp(en) heeft u voor uw onderzoek nodig?
Ervaren gezondheid, Chronische aandoeningen, Beperkingen, Angst & depressie, Eenzaamheid, Huiselijk geweld
Welke achtergrondkenmerken heeft u voor uw onderzoek nodig?
Geslacht, Leeftijd, Huishoudsamenstelling, Opleiding, Etniciteit/herkomst
Wenst u de gegevens te koppelen aan andere (registratie) bestanden?
Op welk geografisch niveau worden de gegevens gepubliceerd?

Waar worden de gegevens gepubliceerd of gerapporteerd?
In een SCP-rapport met bijdragen van diverse auteurs, ook van buiten het SCP
Wat is de verwachte datum van publicatie of rapportage van gegevens (maand-jaar)?
15 juni 2015
Overige opmerkingen:
We hebben deze aanvraag eerder (aug 2014) als 'proefaanvraag' ingediend. De aanvraag werd goed bevonden, maar de data waren toen nog niet toegankelijk. Wij maken nu gebruik van data van GGD Gelderland Zuid (contactpersoon en co-auteur is Meta Moerman). Hierin is het aantal cases van ouderen die slachtoffer zijn van huiselijk geweld te klein om zinvolle vervolganalyses mee uit te voeren. We verwachten dit met de landelijke data wel te kunnen.