Effecten van zowel negatieve (luchtverontreiniging, geluid) als positieve (groen) omgevingsfactoren op de gezondheid van volwassenen

Aanvraag voor: Gezondheidsmonitor Volwassenen 2012
Type: Toegang tot databestand
Status: Goedgekeurd
Bestanden:
Gegevens aanvrager
Organisatie: RIVM
Adres organisatie:

Postbus 1

3720BA Bilthoven

Aanvraaggegevens
Titel onderzoek: Effecten van zowel negatieve (luchtverontreiniging, geluid) als positieve (groen) omgevingsfactoren op de gezondheid van volwassenen
Is uw organisatie opdrachtgever voor het onderzoek?
Voert u dit onderzoek uit in samenwerking met andere organisaties, zoals universiteiten en onderzoekinstituten?
Institute for Risk Assesment Sciences (IRAS), Universiteit Utrecht
Omschrijving van onderzoek:
Achtergrond

In hun dagelijkse leven, worden mensen blootgesteld aan een opeenstapeling van milieurisico's, zoals luchtverontreiniging en geluid, maar ook aan omgevingsfactoren met een mogelijk positief effect op de gezondheid, zoals groen in de leefomgeving.

Verschillende studies hebben laten zien dat luchtverontreiniging in verband staat met cardiovasculaire en respiratoire mortaliteit en morbiditeit. Effecten van geluid zijn oa onderzocht voor cardiovasculaire aandoeningen en hoge bloeddruk. Groen in de leefomgeving is in verband gebracht met verminderde cardiovasculaire aandoeningen, verminderde angst en depressie en een betere ervaren gezondheid. In de meeste van deze studies zijn de effecten onderzocht voor slechts één van deze factoren. Slechts enkele studies hebben de gecombineerde effecten van twee van deze factoren onderzocht (gericht op confounding), laat staan gecombineerde effecten van alle drie. Omdat beleidsmaatregelen vaak van invloed zijn op meerdere omgevingsfactoren, is kennis van de gezamenlijke effecten van meerdere, tegelijk voorkomende, blootstellingen nodig om hun gecombineerde effecten op de gezondheid in beleidsscenario's te evalueren. Bovendien is inzicht nodig in de rol van socio-demografische, socio-economische en leefstijlfactoren in deze associaties.

Om gecombineerde effecten van, en interacties tussen, verschillende milieufactoren met voldoende power te kunnen onderzoeken zijn grote datasets nodig. De afgelopen jaren heeft het RIVM onderzoek gedaan naar milieu-gerelateerde sterfte in Nederland met oa data uit GBA, doodsoorzaakregistratie, en milieudata van RIVM. Hierbij worden gegevens uit de verschillende bestanden binnen de beveiligde CBS-omgeving op individueel niveau gekoppeld, waarmee blootstellings-effect relaties voor de gehele Nederlandse bevolking zijn vastgesteld (Fischer et al, 2015). Hiermee beschikt Nederland op internationaal niveau over het grootste cohort waarin deze relaties op zo’n laag ruimtelijk aggregatieniveau zijn onderzocht.

Een belangrijke tekortkoming van onderzoek met grootschalige registratiedata is dat geen informatie beschikbaar is over leefstijlfactoren zoals roken en bewegen. Met de informatie uit de gezondheidsmonitor kan inzicht gekregen worden in de mate waarin de relaties tussen omgevingsfactoren en gezondheid vertekend kunnen zijn door onvolledige correctie voor de invloed van leefstijlfactoren. Daarnaast biedt de gezondheidsmonitor de mogelijkheid om de (gecombineerde) effecten van milieufactoren voor andere eindpunten dan sterfte te onderzoeken. Dit betreft zowel chronische aandoeningen die al eerder in verband zijn gebracht met milieublootstelling (zoals hartaandoeningen en astma/COPD), als gezondheidsparameters die relatief nieuw zijn in het milieu en gezondheid domein (zoals angst en depressie).


Doel

Evalueren van de individuele en gecombineerde effecten van verschillende omgevingsfactoren (m.n luchtverontreiniging, geluid, groen) op de gezondheid van volwassenen op basis van landsdekkende vragenlijsten en registraties.


Vraagstellingen
1) Wat is de relatie tussen blootstelling aan luchtverontreiniging, geluid en groen op het woonadres enerzijds en socio-economische en leefstijlfactoren (e.g. roken, alcoholgebruik, overgewicht, bewegen) anderzijds?
2) Wat is de relatie tussen blootstelling aan luchtverontreiniging, geluid en groen en
a. Chronische aandoeningen (e.g. diabetes, hartaandoeningen, astma/COPD)
b. Ervaren en mentale gezondheid (e.g. angst en depressie, eenzaamheid)
c. Totale en oorzaakspecifieke sterfte?
3) Wat is de rol van socio-economische en leefstijlfactoren in deze associaties?


Doelpopulatie: Alle deelnemers aan de gezondheidsmonitor 2012


Analyseplan

De gegevens uit de gezondheidsmonitor zullen binnen de beveiligde CBS omgeving, op basis van het versleutelde persoon ID (variabele RINPERSOON) gekoppeld worden aan GBA bestanden en een aantal andere bestanden van het CBS (zie verderop). Gegevens over blootstelling aan luchtverontreiniging, geluid en groen van het RIVM en Universiteit Utrecht worden hieraan gekoppeld met behulp van het versleuteld woonadres (variabelen RINOBJECTNUMMER en RINADRES). Het (versleuteld) woonadres wordt alleen gebruikt voor deze koppeling.
Er worden geen geografisch herleidbare resultaten gepresenteerd.

Als eerste zal de correlatie tussen blootstelling aan de genoemde milieufactoren en socio-economische en leefstijlfactoren anderzijds onderzocht worden (vraagstelling 1). Dit levert inzicht op in de mate waarin de onderzochte factoren de relaties tussen milieu en gezondheid kunnen verstoren (‘potential for confounding’). Dit inzicht is niet alleen van belang voor de analyses onder vraagstelling 2 en 3, maar kan ook gebruikt worden om effectschattingen van andere studies met ontbrekende informatie over deze factoren indirect te corrigeren.

Relaties tussen blootstelling aan de genoemde milieufactoren en de verschillende gezondheidsparameters in de gezondheidsmonitor (vraagstelling 2a en 2b) zullen worden onderzocht dmv dwarsdoorsnedeonderzoek, met logistische regressie. Relaties tussen omgevingsfactoren een sterfte binnen de populatie van deelnemers aan de gezondheidsmonitor (vraagstelling 2c) zullen longitudinaal worden geanalyseerd, mbv van Cox-Proportional Hazard modellen. De longitudinale analyses zullen worden uitgevoerd na een follow-up van 4à5 jaar (2013 t/m 2016/2017).

Alle analyses onder vraagstelling 2 zullen zowel met als zonder correctie voor a priori vastgestelde mogelijke verstorende variabelen worden uitgevoerd (waaronder de aangegeven leefstijl, socio-demografische en sociaal-economische factoren). Dit levert inzicht op in de rol van deze factoren in de associaties tussen omgevingsfactoren en gezondheid (vraagstelling 3). Naast confounding zullen ook interactie en mediërende effecten onderzocht worden.
Welke onderwerp(en) heeft u voor uw onderzoek nodig?
Ervaren gezondheid, Chronische aandoeningen, Angst & depressie, Eenzaamheid, Lengte & gewicht, Bewegen, Alcoholgebruik, Roken
Welke achtergrondkenmerken heeft u voor uw onderzoek nodig?
Geslacht, Leeftijd, Huishoudsamenstelling, Opleiding, Werksituatie, Inkomen, Etniciteit/herkomst
Wenst u de gegevens te koppelen aan andere (registratie) bestanden?
* CBS bestanden:
- GBA bestanden (GBAPERSOONTAB, GBAOVERLIJDENTAB, GBABURGERLIJKSTAATBUS,
(GBAADRESBUS, GBAADRESOBJECTBUS)
- IHI (integraal huishoudens inkomen)
- HOOGSTEOPLTAB
- SECMBUS (sociaal economische categorie)
- DO (Doodsoorzaken)

* Milieudata RIVM en Universiteit Utrecht (bestanden met gegevens over luchtverontreiniging, geluid en groen voor alle adressen in het GBA).

De koppeling tussen CBS bestanden en milieudata van het RIVM is door het RIVM al eerder gedaan in het kader van het project ‘milieugerelateerde sterfte’ (project 7267). Van het CBS is toestemming gekregen om het onderzoek binnen dat project te verbreden naar ‘milieu-gerelateerde sterfte, gezondheid en medische consumptie’. De hierboven genoemde CBS bestanden zijn voor dat project al aan het RIVM ter beschikking gesteld.
De koppeling met gegevens van de gezondheidsmonitor willen we graag aan dat project toevoegen.
Op welk geografisch niveau worden de gegevens gepubliceerd?

Waar worden de gegevens gepubliceerd of gerapporteerd?
De resultaten zullen worden gepubliceerd als artikelen in internationale, wetenschappelijke tijdschriften en in 2 proefschriften. Daarnaast zal een samenvatting in een Nederlandstalig tijdschrift gepubliceerd worden.
Wat is de verwachte datum van publicatie of rapportage van gegevens (maand-jaar)?
De looptijd van het project is 5 jaar (1-1-2015 t/m 31-12-2019). De wetenschappelijke artikelen zullen gedurende deze periode gepubliceerd worden. De precieze planning is afhankelijk van de uiteindelijke verdeling van de activiteiten van de AIOs en post-doc.

Grofweg is de planning als volgt:
Juli 2016: Artikel(en) over vraagstelling 1
December 2017: Artikel(en) over vraagstelling 2a
December 2018: Artikel(en) over vraagstelling 2b
December 2019: Artikel(en) over vraagstelling 2c
Artikel(en) over vraagstelling 3
Samenvatting Nederlandstalig tijdschrift
Overige opmerkingen:
Het project is een samenwerking tussen het RIVM en het Institute for Risk Assessment Sciences (IRAS) van Universiteit Utrecht. Het onderzoek maakt onderdeel uit van het van het Strategisch Programma RIVM (SPR) project HERACLES (Health effects of Environmental Risks and Amenities using Cross-sectional and Longitudinal Epidemiological Studies) en het ‘Healthy Urban Living’ (HUL) project van de Universiteit Utrecht. Op het gezamenlijke onderzoek zullen 2 AIOs (gefinancierd vanuit het HERACLES project) en 1 post-doc (gefinancierd vanuit het HUL project) werkzaam zijn. De analyses zullen worden uitgevoerd via de CBS remote access verbinding op het RIVM.


GS 9/3/17: nadere toelichting financiering van het project:

Het onderzoek is een samenwerking tussen het RIVM en de Universiteit Utrecht (IRAS).
Vanuit het RIVM wordt het onderzoek gefinancierd vanuit het Strategisch Programma RIVM, wat betekent dat het RIVM zelf de financier is.
De bijdrage vanuit het IRAS wordt gefinancierd door de Universiteit Utrecht , dus dit zou je kunnen zien als dat de organisatie zelf opdrachtgever is (geredeneerd vanuit de Universiteit Utrecht) of dat dit niet het geval is (geredeneerd vanuit het RIVM als hoofdaanvrager). Ik heb geprobeerd dit uit te leggen onder het kopje ''overige opmerkingen''.