De impact van vervroegde pensionering op gezondheid en de arbeidsmarkt

Aanvraag voor: Gezondheidsmonitor Volwassenen 2012
Type: Toegang tot databestand
Status: Goedgekeurd
Bestanden:
Gegevens aanvrager
Organisatie: Brown University
Adres organisatie:

Doyle Ave 121, Fl2

02906 Providence, RI, USA

Aanvraaggegevens
Titel onderzoek: De impact van vervroegde pensionering op gezondheid en de arbeidsmarkt
Is uw organisatie opdrachtgever voor het onderzoek?
Voert u dit onderzoek uit in samenwerking met andere organisaties, zoals universiteiten en onderzoekinstituten?
Omschrijving van onderzoek:
In dit project onderzoek ik de impact van vervroegde pensionering op de gezondheid van werknemers en de arbeidsmarkt.

Ik zou de gezondheidsmonitor graag willen gebruiken voor de gezondheidseffecten. In deze omschrijving geef ik echter een overzicht van zowel de analyse van de gezondheids- als arbeidseffecten.

**Achtergrond:**

Vanwege de toenemende vergrijzing wordt in steeds meer landen de pensioenleeftijd verhoogd. Echter is er weinig bekend over de gezondheidseffecten van het uitstellen van pensionering. Met name voor werknemers met een fysiek zwaar beroep zou het verhogen van de pensioenleeftijd negatieve gevolgen voor de gezondheid kunnen hebben. Aan de andere kant zou sociale isolatie als gevolg van pensionering juist kunnen leiden tot verslechtering van de (mentale) gezondheid.

Deze gezondheidseffecten zijn ook van belang voor economische beslissingen van werknemers. Een slechte gezondheid zou voor werknemers aanleiding kunnen zijn alsnog te kiezen voor een vervroegd pensioen met een lagere pensioenuitkering. Daarnaast kan toename van ziekte in de laatste arbeidsjaren ook voor bedrijven een belangrijke kostenpost zijn.

Verder kunnen er gevolgen zijn voor jongere generaties. Ten eerste kunnen jonge werknemers meer moeite hebben om een baan te vinden, of minder vaak een promotie krijgen wanneer ouderen langer doorwerken. Ten tweede zou het langer doorwerken van opa's en oma's een effect kunnen hebben op de arbeidsparticipatie van moeders, na de geboorte van het kind, als ook op het gebruik van de formele kinderopvang.

Ik bestudeer deze effecten in de context van een pensioenwijziging in Nederland. In 2006 is het prepensioen en de VUT afgeschaft voor werknemers geboren in 1950 of daarna, maar niet voor mensen geboren in 1949 of daarvoor. De effectieve pensioenleeftijd voor mensen geboren na 1950 is dan ook substantieel hoger dan voor mensen geboren voor 1949.

In het onderzoek vergelijk ik mensen geboren in 1950 en 1949. Deze twee groepen zijn zeer vergelijkbaar, behalve dat de ene groep nog vervroegd met pensioen kan terwijl dit voor de andere groep is afgeschaft.


** Doel en vraagstelling: **

In dit project bestudeer ik het effect van een vervroegd pensioen op:
* Gezondheid: fysieke en mentale gezondheid, ervaren gezondheid, chronische aandoeningen, angst, depressie, eenzaamheid, verslaving, gebruik van medicatie voor mentale gezondheid. En vervolgens hoe deze gezondheidseffecten leiden tot verschillende keuzes voor de pensionering: gaan mensen alsnog vervroegd met pensioen, door voor een lagere pensioenuitkering te kiezen?
* Jongere werknemers en bedrijven: wanneer ouderen in een bedrijf langer blijven werken (omdat zij geboren zijn in 1950 of daarna), worden er meer jonge werknemers ontslagen? Worden er minder jonge mensen aangenomen? Krijgen jonge werknemers minder vaak een promotie?
* Kinderopvang van opa’s en oma’s: is er een effect van latere pensionering (voor mensen geboren in 1950) op de arbeidsparticipatie of het gebruik van formele kinderopvang van de volgende generatie moeders?

Om een totaalbeeld te krijgen van de effecten van pensioenbeleid is het van belang deze effecten ook meet te nemen in de evaluatie van pensioenbeleid, voor de samenleving. Andere landen kunnen zo leren van de effecten van pensioenbeleid. De pensioenwijziging in Nederland is zeer geschikt voor het bestuderen van deze vraagstukken omdat de wijzigingen geldt voor mensen geboren in 1950 maar niet voor mensen geboren in 1949. Daarnaast is er in Nederland veel data beschikbaar over gezondheid en arbeid, waaronder in de gezondheidsmonitor.

** Doelpopulatie: **

De doelpopulatie van dit onderzoek is alle werkende inwoners van Nederland geboren in 1949 en 1950. Daarnaast zal ik voor sommige analyses, met bijvoorbeeld zeldzamere gezondheidsklachten, de populatie uitbreiden naar mensen geboren een aantal jaren daarvoor of daarna, 1946-1954.

** Analyseplan: **

Voor de gezondheidseffecten ben ik van plan mensen te vergelijken die geboren zijn in 1950 of 1949. Ik ben van plan te kijken naar fysieke en mentale gezondheid, ervaren gezondheid, chronische aandoeningen, angst, depressie, eenzaamheid, verslaving, gebruik van medicatie voor mentale gezondheid.

Ik ben bovendien van plan deze effecten apart te bestuderen voor mensen met verschillende soorten banen (fysiek zware beroepen, kantoorbanen, etcetera) en sectoren (overheid, bedrijfsleven, etcetera).

Voor de effecten op bedrijven ben ik van plan bedrijven te vergelijken waarbij het merendeel van de oudere werknemers geboren is in 1950 of daarna, versus geboren in 1949 of daarvoor. Dit heeft een effect op de gemiddelde pensioenleeftijd van oudere werknemers in een bedrijf. Ik vergelijk vervolgens arbeidsuitkomsten van jongeren (aannemen van nieuwe werknemers, ontslag, promoties, salarisverhoging, etc.) voor deze twee groepen bedrijven.

Voor de effecten op de volgende generatie moeders kijk ik naar arbeidsparticipatie en het gebruik van de kinderopvang na de geboorte van een kind, voor moeders wiens ouders of schoonouders geboren zijn voor of na 1950.
Welke onderwerp(en) heeft u voor uw onderzoek nodig?
Alcoholgebruik, Angst & depressie, Beperkingen, Bewegen, Chronische aandoeningen, Eenzaamheid, Ervaren gezondheid, Lengte & gewicht, Mantelzorg geven, Roken
Welke achtergrondkenmerken heeft u voor uw onderzoek nodig?
Huishoudsamenstelling, Opleiding, Werksituatie, Inkomen, Etniciteit/herkomst
Wenst u de gegevens te koppelen aan andere (registratie) bestanden?
Ik werk met microdata van het CBS. Ik gebruik de volgende bestanden:
- Inkomen van Personen (INPATAB). Variabelen met inkomen uit arbeid, pensioen, arbeidsongeschiktheid,
- Spolisbus: Banen en lonen op basis van de Polisadministratie. Variabelen met kwantitatieve en kwalitatieve gegevens over banen en lonen van werknemers bij Nederlandse bedrijven.
- GBAHUISHOUDENSBUS. Huishoudenskenmerken van in de Gemeentelijke Basisadministratie Persoonsgegevens (GBA) ingeschreven personen.
- Overlijden: leeftijd bij overlijden van personen.

Ik ben van plan de gezondheidsmonitor te koppelen aan de CBS microdatabestanden door middel van de RINPERSOONS en RINPERSOON identificatie variabelen.

7-9-18; • Kinderopvang en arbeidsparticipatie van vrouwen zou ik inderdaad uit de microdata halen van CBS, Ik heb al toegang tot deze bestanden. Ik heb dit inderdaad niet toegevoegd aan de lijst van andere bestanden, omdat ik dit niet direct wil koppelen met de gezondheids informatie uit de gezondheidsmonitor.
Op welk geografisch niveau worden de gegevens gepubliceerd?

Waar worden de gegevens gepubliceerd of gerapporteerd?
De gegevens worden gepubliceerd in een wetenschappelijk tijdschrift voor economie.
Wat is de verwachte datum van publicatie of rapportage van gegevens (maand-jaar)?
Ik verwacht een eerste versie van dit onderzoek te kunnen delen in september 2019.
Overige opmerkingen:
Ik werk met CBS microdata, project nummer 8010. Zoals aangegeven zou ik de gezondheidsmonitor graag willen koppelen aan deze bestanden. Mijn contactpersonen bij het CBS zijn Nicol Sluiter en Martin Broxterman.

Reactie Marieke Houben/regcie nav vraag binnen regcie of data binnen NL blijven:
De onderzoeker werkt via remote access omgeving van CBS, dan blijven de data toch in NL?'. Ja de data blijven altijd op de afgeschermde servers van het CBS staan. De onderzoekers krijgt alleen toegang tot een bepaald gebiedje waar de benodigde bestanden (en alleen die) voor hem/haar worden klaar gezet.