Datahuishouding Langer thuis en Onderzoeksbestand KvL

Aanvraag voor: Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2016
Type: Toegang tot databestand
Status: In behandeling
Bestanden:
Gegevens aanvrager
Organisatie: Centraal Bureau voor de Statistiek
Adres organisatie:

Henri Faasdreef 312

2492JP Den Haag

Aanvraaggegevens
Titel onderzoek: Datahuishouding Langer thuis en Onderzoeksbestand KvL
Is uw organisatie opdrachtgever voor het onderzoek?
Ministerie van VWS
Voert u dit onderzoek uit in samenwerking met andere organisaties, zoals universiteiten en onderzoekinstituten?
Ministerie van VWS
Omschrijving van onderzoek:
Het CBS heeft eind 2018, begin 2019 op verzoek van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) een vooronderzoek uitgevoerd naar de mogelijkheid om een grote gekoppelde dataset samen te stellen waarmee onderzoek kan worden uitgevoerd naar langer thuiswonende ouderen en factoren die van invloed zijn op kwaliteit van leven. In het verlengde daarvan is ook onderzocht in hoeverre dit onderzoek kan bijdragen aan de doelstelling van de pilot ‘Lerend evalueren’ en het stimuleren van datagedreven werken bij VWS. Doel van de pilot Lerend evalueren is “werkende weg het inzicht in de kwaliteit van het beleid en het effect hiervan op de samenleving te verbeteren”.
De conclusie van dit vooronderzoek luidde dat het mogelijk is om zo’n gekoppelde dataset samen te stellen en dat er verschillende manieren zijn waarop dit onderzoek kan worden ingezet om ervaring op te doen met datagedreven werken. VWS heeft op 27 mei een Kamerbrief naar de Tweede Kamer gestuurd (31765-412) over de resultaten van het vooronderzoek en de toezegging gedaan dat er in 2020 een rapportage zal worden opgesteld. In deze rapportage zal op basis van een grote gekoppelde dataset, bestaande uit diverse registraties en enquêtes, de verschillende aspecten van de “Kwaliteit van Leven” (KvL) voor thuiswonende 75- plussers in beeld wordt gebracht. Hierbij wordt aangegeven welke factoren samenhangen met de ervaren kwaliteit van leven. In 2022 is een vervolgmeting voorzien. In de brief aan de Tweede Kamer zijn nog twee andere toezeggingen gedaan, namelijk dat er ook een meer experimenteel (Big) Dataonderzoek zal worden uitgevoerd rondom het thema Langer thuis en dat er een onderzoek zal worden uitgevoerd naar zorgtrajecten. Bij het samenstellen van de gekoppelde dataset zal zo veel mogelijk rekening worden gehouden met de data die nodig zal zijn voor de uitvoering van het onderzoek naar zorgtrajecten en ander onderzoek binnen het thema Langer thuis.
Veel gegevens binnen de samen te stellen dataset zijn af te leiden uit binnen het CBS bekende en beschikbare registerdata, maar registerdata geven nadrukkelijk geen beeld van de perceptie van mensen. In het vooronderzoek is geconstateerd dat er geen eenduidige definitie voor KvL bestaat, maar dat verschillende definities meestal de domeinen: welzijn, gezondheid, inkomen, sociaal leven en leef- of woonsituatie omvatten. Kwaliteit van leven heeft in ieder geval een subjectieve component. Het zegt iets over hoe een persoon zijn of haar lichamelijke, psychische en sociale functioneren ervaart. Daarom worden KvL indicatoren veelal (mede) gebaseerd op enquêtegegevens. Binnen het CBS (en daarbuiten) zijn diverse enquêtes beschikbaar die aspecten van KvL meten. Het CBS heeft in het vooronderzoek geadviseerd om de Gezondheidsmonitor Volwanssenen en Ouderen te gebruiken voor een indicator voor ervaren KvL. Het is een grootschalig enquêteonderzoek dat verschillende KvL-domeinen bestrijkt. De GM is uitgevoerd in 2016 en kan als nulmeting dienen. Met de vervolgmeting in 2020 kan bekeken worden hoe de ervaren KvL zich heeft ontwikkeld. Deze aanvraag is daarom niet alleen voor de dataset van de gezondheidsmonitor 2016, maar ook voor de dataset van de gezondheidsmonitor 2020.
Op basis van de Gezondheidsmonitor zal een samengestelde indicator voor de kwaliteit van leven worden ontwikkeld. Om te komen tot een indicator zullen deelindicatoren samengevoegd worden tot een overkoepelende indicator, waarna deze eerst intern gevalideerd zal worden (beschrijven de indicatoren samen één construct of meerdere dimensies) en vervolgens extern (relateren aan andere concepten die gerelateerd zijn aan kwaliteit van leven).
Om de indicator extern te valideren wordt voorgesteld om gebruik te maken van de additionele vragen die door een aantal GGD’en zijn gesteld. Het doel is om te testen of de deelindicatoren gerelateerd zijn aan bijvoorbeeld geluk of tevredenheid met het leven. Volgens de theorie zou kwaliteit van leven sterk aan deze twee concepten gerelateerd moeten zijn of zou welzijn zelfs onderdeel van kwaliteit van leven moeten zijn.
Dit zal resulteren in een rapportage en programmatuur voor het samenstellen van de indicator. In de rapportage komen het theoretisch kader, criteria voor het samenstellen van de indicator, methodebeschrijving en voor- en nadelen van een dergelijke samengestelde indicator aan bod. De indicator voor KvL en de deelindicatoren zullen worden opgenomen in de gekoppelde dataset, waarna het CBS zal onderzoeken of er een goede imputatie van de indicator voor de gehele populatie mogelijk is.
VWS zal vervolgens onderzoek doen binnen de CBS RA-omgeving op de gekoppelde dataset.

Kamerbrief, rapportage vooronderzoek (en daarbij behorende bijlage bronnen en indicatoren)staan op
https://www.rijksoverheid.nl/ministeries/ministerie-van-volksgezondheid-welzijn-en-sport/documenten/kamerstukken/2019/05/27/kamerbrief-over-resultaten-vooronderzoek-langer-thuis-in-het-kader-van-de-pilot-lerend-evalueren
Welke onderwerp(en) heeft u voor uw onderzoek nodig?
Alcoholgebruik, Angst & depressie, Beperkingen, Bewegen, Chronische aandoeningen (kort), Eenzaamheid, Ervaren gezondheid, Geluidshinder, Lengte & gewicht, Mantelzorg geven, Mantelzorg ontvangen, Ouderenmishandeling, Regie over eigen leven, Roken, Vrijwilligerswerk
Welke achtergrondkenmerken heeft u voor uw onderzoek nodig?
Etniciteit/herkomst, Geografische indicator; GGD niveau , Geografische indicator; gemeentecode, Geografische indicator; postcode, Geslacht, Huishoudsamenstelling, Leeftijd, Opleiding, Rondkomen, Werksituatie
Wenst u de gegevens te koppelen aan andere (registratie) bestanden?
Een nog nader met VWS af te stemmen selectie van de in het vooronderzoek benoemde bronnen en indicatoren.
Op welk geografisch niveau worden de gegevens gepubliceerd?

Landelijk, en waar mogelijk zonder aan instellings- en persoonsonthulling te raken op lager regionaal niveau.

Waar worden de gegevens gepubliceerd of gerapporteerd?
In de in de kamerbrief toegezegde rapportage.
Wat is de verwachte datum van publicatie of rapportage van gegevens (maand-jaar)?
In 2020 (zie kamerbrief).
Overige opmerkingen:
NB. De beleidsevaluatie draait om het beleidsthema ‘langer thuiswonende ouderen’ maar is geen onderdeel van het Programma Langer Thuis van VWS (zie ook de kamerbrief) maar van de pilot lerend evalueren

25-7-19 (GS); telefonisch afgestemd welke onderwerpen en achtergrondkenmerken nodig zijn en aangepast in aanvraag.
Aanvrager heeft alle onderwerpen en achtergrondkenmerken GM V&O 2016 nodig (behalve de drie geografisch indicatoren).
25-7-19 (aanvrager); Omdat het formulier niet goed werkt en er geen kopjes boven de variabelen staan heb ik alle variabelen aangevinkt, maar ik vermoed dat een deel niet voorkomt in de Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2016.