Sterfte in coronatijd: survivalanalyse onder 70-plussers in Nederland

Aanvraag voor: Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2016
Type: Toegang tot databestand
Status: In behandeling
Bestanden:
Gegevens aanvrager
Organisatie: CBS/UvA
Adres organisatie:

Henri Faasdreef 312

2490 HA Den Haag

Aanvraaggegevens
Titel onderzoek: Sterfte in coronatijd: survivalanalyse onder 70-plussers in Nederland
Is uw organisatie opdrachtgever voor het onderzoek?
Voert u dit onderzoek uit in samenwerking met andere organisaties, zoals universiteiten en onderzoekinstituten?
In samenspraak met RIVM
Omschrijving van onderzoek:
Onderzoekvraag
In het kader van de discussie rond de verhoogde sterfte onder ouderen en vooral in verpleeg- en verzorgingstehuizen gedurende de vooralsnog eerste golf van de corona pandemie is behoefte aan deelverklaringen, anders dan de voor de hand liggende regionale verklaring. We onderzoeken welke factoren, gegeven de kwetsbaarheid (gezondheid en leeftijd) van ouderen, de kans op sterfte verhoogden. Naast verschillen in kwetsbaarheid en regionale verschillen in de introductie en verspreiding van het virus zou het ook uit kunnen maken in welk tehuis men werd verzorgd.
Voor de kwetsbaarheid kijken we enerzijds naar de zorgzwaartepakketten (uit de monitor wet langdurige zorg (WLZ) die voor VWS wordt gemaakt), en anderzijds naar gegevens uit de gezondheidsmonitor (GEZO) uit 2016. We moeten nog toetsen of het op zich grote sample , inclusief de oversampling van ouderen, voldoende is om de survivalanalyses mee uit te voeren.
Wat verhoogde de sterftekans van 70-plussers binnen en buiten verpleeg- en verzorgingstehuizen, rekening houdend met de mate van kwetsbaarheid en de woonregio?
We voeren landelijke analyses uit, maar er zal speciale aandacht zijn voor mogelijke variatie binnen regio’s. De uitkomsten zouden aanleiding kunnen zijn voor verdiepende analyses binnen bepaalde groepen ouderen met bepaalde kenmerken (gezondheid, leeftijd, sociale status, migratieachtergrond, sociaal netwerk), binnen GGD regio’s of binnen typen verpleeg- en verzorgingstehuizen,

Onderzoek
Populatie
• Er zijn begin 2020 ongeveer 2,4 miljoen 70-plusssers, waarvan ongeveer 122 duizend in een institutioneel huishouden, waarvan 115 duizend bewoners van tehuizen, 33 duizend mannen en 82 duizend vrouwen.

Individuele kenmerken
• We weten welk zorgzwaartepakket bewoners hebben. Gecombineerd met hun leeftijd is dat een goede benadering voor de mate van kwetsbaarheid.
• Ook of ze een partner hebben en of die ook in huis woont is bekend.
• We voegen informatie toe over hun welvaartsniveau en/of hun vermogen. Dat zegt iets over sociale verschillen. Inkomen is geen goede indicator omdat deze mensen uiteraard bijna nooit inkomen uit werk of bedrijf hebben.
• Verder houden we rekening met hun migratieachtergrond en geslacht.
• Voor de deelanalyse gebruiken we de subpopulatie die deelnam aan de GEZO2016; een deel van deze mensen zal sinds 2016 en voor 2020 zijn overleden. Een deel zal in de tussentijd zijn opgenomen in een verpleeghuis. Een haalbaarheidsstudie moet uitwijzen of de data voldoen voor deze analyse.

Regionale kenmerken
• We willen rekening houden met de GGD regio (besmettingsgebied). Dit wordt mogelijk aangevuld met RIVM gegevens per gebied, van het aantal vastgestelde besmettingen, al is dat juist het probleem toen nog weinig werd getest.
• We willen rekening houden met de initiële introductie van besmettingen binnen woongemeenten en daarnaast met de concentratie daarvan (per 100000 inwoners).

Kenmerken van het tehuis (op AGB, organisatieniveau)
Beter dan regio is het gewoon te kijken in hoeverre er verschillen zijn binnen regio’s. Dus hoeveel wordt verklaard op het niveau van tehuizen bovenop het niveau van regio’s, rekening houdend met individuele verschillen (mate van kwetsbaarheid).
• Grootte van het tehuis
• Het mediane vermogen van de bewoners van het tehuis (op AGB niveau) benadert de sociaaleconomische verschillen tussen de huizen: is er in sommige (duurdere) tehuizen meer geld voor zorg?
• Bouwperiode, rekening houdend met grote renovaties

Design
• We volgen alle ouderen van week 1 tot en met week 26 in 2020.
• Er is een record per persoon per week en een survival analyse wordt gebruikt om de overlijdenskans te schatten. We stratificeren de analyse op verschillende niveaus: individueel, regionaal, tehuis. Hoeveel wordt op de verschillende niveaus verklaard?
• In de analyse zijn we ten eerste puur beschrijvend geïnteresseerd in hoeverre het toevoegen van de verschillend niveaus iets bijdraagt aan de verklaring van de verhoogde sterfte in de hele populatie, naast de regionale en individuele verschillen.
Welke onderwerp(en) heeft u voor uw onderzoek nodig?
Angst & depressie, Beperkingen, Chronische aandoeningen (kort), Eenzaamheid, Ervaren gezondheid, Lengte & gewicht, Mantelzorg geven, Mantelzorg ontvangen, Regie over eigen leven, Roken
Welke achtergrondkenmerken heeft u voor uw onderzoek nodig?
Etniciteit/herkomst, Geografische indicator; GGD niveau , Geografische indicator; gemeentecode, Geografische indicator; postcode, Geslacht, Huishoudsamenstelling, Leeftijd, Opleiding, Rondkomen, Werksituatie
Wenst u de gegevens te koppelen aan andere (registratie) bestanden?
Basisregistratie Personen en Adresbewoning (verhuizingen, sterfte)
Doodsoorzakenstatistiek
Op welk geografisch niveau worden de gegevens gepubliceerd?

GGD regio's

Waar worden de gegevens gepubliceerd of gerapporteerd?
Statistische Trends van het CBS
Wat is de verwachte datum van publicatie of rapportage van gegevens (maand-jaar)?
Eind 2020
Overige opmerkingen:
HomeNaar GGD GHOR Kennisnet