Blog

Gezondheid in de omgevingsvisie: wacht niet tot 2018!

Voor mijnomgevingsvisie.nl schreef Hugo Backx, directeur GGD GHOR Nederland, een blog over gezondheid in de omgevingsvisie:

"Ruimte en gezondheid hebben een sterke invloed op elkaar. Denk maar eens terug aan de Q-koorts die nu bijna 10 jaar geleden de kop opstak. Een uitbraak die we nergens ter wereld hadden gezien. Niet op die schaal tenminste. Met duizenden zieke mensen, 26 doden en honderden met chronische klachten die daar nu nog steeds dagelijks de gevolgen van merken. Ik heb het als directeur publieke gezondheid in Brabant van dichtbij meegemaakt.

Weliswaar waren er tal van normen voor geluid, geur en stoffen, maar zo’n infectieziekte is niet te vatten in alleen milieunormen. Gemeenten wilden wel ingrijpen, maar konden toen geen passende maatregelen nemen en bijvoorbeeld de uitbreiding van een besmette stal voorkomen. Wettelijke regels over een toetsing door het gemeentebestuur bij onvoorziene omstandigheden ontbraken. Dat moest veranderen."

Milieufactoren veroorzaken 6% van de totale ziektelast

Zo zijn er meer voorbeelden, u kent ze wel: MKZ, vogelpest en varkenspest. Dit lijstje van infectieziekten die van dieren worden overgedragen op mensen wordt steeds langer. En laten we daarbij vooral niet vergeten dat zes procent van de totale ziektelast in Nederland wordt veroorzaakt door milieufactoren. Denk aan de invloed van geur op gezondheid, geluidshinder, fijnstof- en roetconcentraties bij snelwegen en klimaateffecten in binnensteden.

Als Gemeentelijke Gezondheidsdienst en Geneeskundige Hulporganisatie (GHOR) bewaken we dat bestuurders voldoende instrumenten in handen hebben om hiertegen op te treden. Niet voor niets hebben we ons het afgelopen jaar ingezet om er voor te zorgen dat gezondheid in de Omgevingswet een prominentere plek kreeg. Alle gezondheidsaspecten kunnen nu structureel en expliciet worden betrokken in het omgevingsplan, de omgevingsvisie, verordening en vergunning. Een mijlpaal voor onze volksgezondheid.

Gezondheid in de omgevingsvisie

En hoe brengen we dat nu de praktijk? Door te zorgen dat gezondheidsrisico’s voldoende aandacht krijgen in de omgevingsvisies. Veel provincies en gemeentes zijn al aan het werk met het uitwerken van hun omgevingsvisies. Onze deskundigen kunnen daarbij helpen. En adviseren over ruimtelijke plannen die invloed kunnen hebben op de gezondheid. Zodat gemeentebestuurders goed geïnformeerd keuzes maken en de gezondheid van inwoners beschermen en bevorderen.
De nieuwe Omgevingswet maakt het ook mogelijk dat we burgers eerder betrekken bij plannen over de leefomgeving. Dit en het zorgen dat gezondheid voldoende aandacht krijgt in de plan- en besluitvorming vermindert niet alleen gezondheidslasten, het voorkomt onnodige kosten voor herstel en dus ook publieke onrust.

Gezondheidsrisico’s voorkomen: goede voorbeelden uit de praktijk

Waar doen we het al goed? En kunnen we van elkaar leren? Neem Amsterdam, Rotterdam, Harderwijk en Amersfoort. Op advies van de GGD kozen deze steden ervoor een gevoelig bestemmingsbeleid op te stellen. Want kinderen die bij een drukke weg wonen/naar school gaan, hebben door de slechte luchtkwaliteit eerder gezondheidsklachten. Nu bouwen deze gemeenten omgevings- én gezondheidsbewust. Dus gen scholen of kinderopvang op 100 meter van een rijksweg.

Of kijk naar Roosendaal. Deze gemeente nam het buitengebied onder de loep. De GGD onderzocht de gezondheid en adviseerde om zogenoemde spuitvrije zones aan te wijzen waar het buitengebied grenst aan de stedelijke bebouwing. Voor kinderen betekent dit dat in de buurt van hun speelplaatsen geen gewasbeschermingsmiddelen worden gebruikt.

De Omgevingswet wordt de grootste wetswijziging van de laatste jaren genoemd. De wet gaat over twee jaar in en het is zaak nu al aan de slag te gaan met de voorbereidingen. We moeten er gezamenlijk voor zorgen dat de samenhang tussen gezondheid, milieu, fysieke en sociale veiligheid in ons ruimtelijk beleid daadwerkelijk de aandacht krijgt die het verdient.

Hugo Backx
Directeur GGD GHOR Nederland

Lees de volledige blog van Hugo Backx: 'Gezondheid in de omgevingsvisie: wacht niet tot 2018, ga nu aan de slag'

Om te reageren dien je eerst in te loggen.

Heb je nog geen profiel? Registreer dan eerst om een nieuw profiel aan te maken.